Duurzame bloemenweides

Contactpersoon: Arjan Vernhout

E-mail: info(at)duurzaambergendal.nl

Pinterest Duurzaam Berg en Dal - Veerkrachtige leefomgeving

Duurzame bloemenweides voor mensen, bijen, hommels, vlinders en vogels

 

Wist je dat bodem en planten (vegetatie cq. plantengemeenschappen) de basis vormen voor ons (land-)ecosysteem? Ze zijn een van de belangrijkste bronnen van ons bestaan, maar ook die van bijen, hommels, vlinders en vogels. En laten we die bijen nou ook net nodig hebben voor onze voedselvoorziening!

Dat het niet goed gaat met bijen, hommels en vlinders, de bestuivers van zo'n 80 procent van onze voedselgewassen, weten we al een tijdje. Een kwart van de 20 hommelsoorten wordt met uitsterven bedreigd. Van de ruim 300 soorten bijen is 60 procent bedreigd. Dat is slecht nieuws voor ons allemaal.

Door de teruglopende biodiversiteit is er steeds minder voedsel, stuifmeel en nectar voor deze belangrijke dieren beschikbaar. Dit wordt doorgaans toegeschreven aan het gebruik van landbouwgif, in combinatie met het verlies aan bloeiende bloemen in het landschap, waardoor de insecten minder voedsel kunnen verzamelen. Voor het sterke vermoeden dat een bloemengebrek een belangrijke oorzaak is van de achteruitgang van de wilde bijen is sluitend bewijs gevonden. Het gebrek aan lievelingsvoedsel (nectar) nekt de bijen, hommels en vlinders.

Van oudsher is de omgeving van Groesbeek, Ubbergen en Millingen a/d Rijn bekend als een der soortenrijkste gebieden van Nederland. Bij ons komen namelijk drie plantengeografische districten samen: het Fluviatiele van de Maas en van de brede Waal met zijn uiterwaarden en oeverwallen, zijn Millingenwaard en zijn Ooijpolder, het subcentreurope district op de heuvelrug en het gebied van de Overasseltse en Hatertse Vennen. Maar wist je dat van alle graslanden nog maar zo'n 3% natuurlijk en bloemrijk is? Het omvormen van graslanden naar nectarrijke bloemenweides levert dan ook een enorme impuls op voor de biodiversiteit en aantrekkelijkheid van onze leefomgeving; zowel in soorten als in aantallen.

 

Het belang van bloemenweides met nectarrijke bloemen

De nectar van bloemen is de allerbelangsrijkste voedselbron voor bijen en hommels. Nectar komt voort uit de suikers die gevormd worden in de groene delen van planten door opname van koolstofdioxide en water. Via de sapstromen wordt deze voedingsstof naar alle delen van de plant getransporteerd en in de nectarklieren (nectariën) kan het suikerhoudende vocht (nectar) afgescheiden worden. Door het verzamelen van nectar zorgen de bijen en hommels voor het verspreiden van stuifmeel van de ene bloem naar de andere bloem. Zo zorgen ze voor de bestuiving en bevruchting van de planten en gewassen, waardoor voor de voedselvoorziening belangrijke, vruchten en zaden kunnen worden gevormd.

 

Gezamenlijke ambities: meer bloemen & minder CO2

Wilde planten spelen een belangrijke rol bij het absorberen van CO2 uit de lucht (atmosfeer). Planten hebben namelijk koolstofdioxide (CO2) voor fotosynthese nodig. Belangrijke bronnen van te veel CO2 in onze lucht (broeikaseffect) zijn auto's, bedrijfswagens en vrachtwagens (zie ook 'Milieu & Energie'). Wist je dat in de gemeente ruim 16.500 auto's zijn geregistreerd? De gemiddelde oppervlakte van een auto is zo'n 8 m2. Dat is in totaal ruim 130.000 m2 auto's. Deze oppervlakte is te vergelijken met 20 voetbalvelden! De ambitie is dan ook dat voor iedere auto (m2) bloemenweides en bloemrijke bermen worden aangelegd. Dit kunnen we gezamenlijk in een paar jaar realiseren! De gemeente, de provincie en lokale ondernemers en instellingen doen mee, maar zonder de hulp van de inwoners is deze ambitie onhaalbaar.

Veerkrachtige leefomgeving voor bijen, hommels en vlinders
Circulair ondernemen: duurzame bloemenweides en bloemrijke bermen + insectenhotels en bijenschuren

Crowdfunding: help mee, doe mee en bouw mee

De kosten voor het eenmalig aanleggen van duurzame bloemenweides en bloemrijke bermen bedragen rond de € 5,- per m2. Dat is zo'n € 40,- per auto. In bovenstaand figuur (rechts) zie je wat er allemaal moet worden gedaan (voorbereiding en aanleg). Zo'n 40% van de opbrengst gaat naar de levering van wilde bloemenzaden en verwilderingsbollen. Het gereed maken van de zaaibedden omvat zo'n 35% van de kosten en 20% gaat naar het planten van bloembollen en het inzaaien en tijdelijk afzetten van de zaaibedden en het bouwen en plaatsen van insectenhotels en bijenschuren. Het overige deel van de kosten (zo'n 5%) gaat naar marketing en communicatie en de algemene begeleiding. In sommige gevallen wordt een deel van het gereed maken van de zaaibedden kosteloos uitgevoerd. Verderop kun je meer lezen over de aanleg en beheer van de duurzame bloemenweides en bloemrijke bermen. Samen kunnen we de ambitie van 20 voetbalvelden (zo'n 130.0000 m2) realiseren. Er is genoeg openbare ruimte die we nog mooier en aantrekkelijker kunnen maken.

 

Steun dit initiatief, help de bijen en draag ook bij aan een duurzame en veerkrachtige leefomgeving. Ga hier naar de speciale crowdfunding pagina.

Gebiedseigen meerjarige planten en bloemen

Wilde nectarrijke bloemen die worden gezaaid zijn onder andere: bijvoet (artemisia vulgaris), wilde marjolein (origanum vulgare), bolderik* (agrostemma githago), wilde akelei (aquilegia vulgaris L.), grootbloemige muur (stellaria holostea), kattendoorn (ononis repens subsp. spinosa), weideklokje* (campanula patula), akkerklokje (campanula rapunculoides), knoopkruid (centaurea jacea), bergsteentijm* (clinopodium menthifolium), hennepnetel (galeopsis bifida), echt duizendguldenkruid (centaurium erythraea), wild kattenkruid* (Nepeta cataria L.), blauwe knoop (succisa pratensis), witte klaver (trifolium respens), rode klaver (trifolium pratens), hopklaver (medicago lupulina), luzerne (medicago sativa), ruig klokje (campanula trachelium), zwarte ooievaarsbek (geranium phaeum), gewone agrimonie* (agrimonia eupatoria), zwarte toorts (verbascum nigrum), blauw waldstro* (Sherardia arvensis L.) veldsalie (salvia pratensis), gewone margriet (leucanthemum vulgare), zandblauwtje (jasione montana), citroengele honingklaver (melilotus officinalis), ijzerhard (verbena officinalis) en voor in het vroege voorjaar crocussen (crocus tommasinianus) * = kwetsbaar/gevoelig.

Aanleg bloemenweides en bloemrijke bermen

De aanleg van bloemenweides en bloemrijke bermen gebeurt op locaties waar nu slechts gras groeit en ook als zodanig wordt beheerd. Het effect van de nieuwe bloemenweides en bloemrijke bermen is dan ook dat het openbaar groen nog mooier en aantrekkelijker wordt en het een goede leefomgeving voor allerlei bestuivende insecten en andere dieren zal zijn.

Bloemrijke bermen en bloemenweides vormen prachtige visitekaartjes en laten zien dat we gezamenlijk werk maken van duurzaamheid en biodiversiteit. Zo inspireren we de huidige en de volgende generaties om met grote zorg om te gaan met onze leefomgeving. Op de website van Flora Nederland vind je meer informatie over wilde bloemen. De aanleg van de eerste bloemenweide vindt plaats in Millingen aan de Rijn.

 

Om de achteruitgang van de bijen een halt toe te roepen, is het inzaaien van standaard bloemenmengsels niet genoeg, want daarvan profiteert maar een beperkt deel van de insecten. Voor iedere locaties wordt dan ook een speciaal mengsel gemaakt en er wordt getracht zoveel mogelijk biologische zaden te gebruiken (i.v.m. aanwezigheid van neonicotinoïden) van leveranciers als De Bolster en Cruydt-Hoeck Wildebloemenzaden. Overige aspecten die bij de aanleg een rol spelen zijn:

 

> de locaties zijn voor iedereen goed toegankelijk en op plekken waar veel mensen komen. Zo kunnen zoveel mogelijk mensen genieten van de bloemenweides!

> het gaat om locaties waar percelen en bermen met bestaand gras wordt afgeplagd of gefreesd, om zo geschikte zaaibedden te creëren voor wilde bloemenzaden.

> alleen geschikte gebiedseigen en meerjarige planten worden gebruikt; soorten die thuishoren in de omgeving waar we de bloemenweides en –bermen aanleggen en die geschikt zijn voor de (grond)situatie ter plekke.

> de aanleg vindt plaats in het najaar (september/oktober). Aangezien het om meerjarige planten gaat is een echt bloemrijk resultaat vanaf tweede jaar na het zaaien te verwachten. Door het gebruik van een paar eenjarige soorten zoals de korenbloem (centaurea cyanus) en de klaproos (papaver argemone), zijn er het eerste jaar ook voldoende bloemen.

 

Insectenhotels, hommelhuizen en bijenschuren

Door het plaatsen van zelf te bouwen insectenhotels, hommelhuisjes en bijenschuren krijgen de bloemenweides echte blikvangers en uiteraard biedt het onderdak aan de verschillende insecten. Nuttige insecten zoals lieverheersbeestjes, graafwespen, hommels, wilde bijen en vlinders nestelen zich naar hun eigen behoeften in een van de verschillende ‘kamers’. In de zomer is het een nest- en rustplaats en in de koude maanden een geschikt winterkwartier.

De insectenhotels, hommelhuisjes en bijenschuren worden in samenwerking met basisscholen gebouw en geplaatst. Het bouwen en plaatsen wordt zo educatief ondersteunt en aanvullend worden educatieve 'plukmiddagen' georganiseerd. Zo inspireren we de huidige en de volgende generaties om met grote zorg om te gaan met onze leefomgeving. Wil jij dit initiatief steunen? Ga dan hier naar de speciale crowdfunding pagina.

DUURZAAM BERG & DAL

Samen werken aan waardecreatie

voor een duurzame samenleving en

een veerkrachtige leefomgeving